Een lange neus

Een paar macro economische cijfers uit de VS van afgelopen week: meer aanvragen eerste uitkeringen, een lagere productie, een enorme olieramp en een toenemende spanning tussen de VS en China over de Yaun. Hoezo gaat het goed?

Ander halve maand geleden begon de nerveusiteit op de financiële markten. De stress die ontstond rondom de Griekse crisis en de mogelijk zware tekorten van Portugal, Spanje en Ierland, brachten de beurzen in een sneltrein vaart naar beneden. Die oplopende spanning is aan het verminderen. De Europeanen hebben een noodfonds in het leven geroepen en veel Europese landen hebben inmiddels strenge maatregelen genomen om de tekorten te bestrijden. De financiële markten kunnen dus weer opgelucht ademhalen. Wie had dat gedacht? Wie had gedacht dat deze schuldencrisis zo snel zou worden opgelost? Ik niet! Ik denk dat deze crisis nog moet beginnen!

De schuldenlast van bijna alle westerse landen is zo groot geworden dat aflossing niet meer mogelijk is. Ik hoor u zeggen: dat is toch al lang zo? De meeste westerse landen hebben ruim 40 jaar een groot tekort op de balans. Het is geen nieuw fenomeen. Veel economen en analisten beweren zelfs dat het geen enkel probleem is. Overheden mogen langdurig rood staan en het zou ongezond zijn om een overschot te creëren omdat overheden moeten investeren en de moter van de economie draaiende moeten houden. Dat is mooi praten als de economie jaarlijks groeit, maar is dezelfde redernatie hoog te houden als de economische groei afneemt?

Bijna alle westerse mogendheden hebben gemiddeld tussen de 6 en 12% tekort op hun begroting staan. Gaat u eens na wat een dergelijke schuld kost? En ga maar eens na wat er gebeurd als de overheidsinkomsten tegen vallen door economische teruggang of oplopende rentes? Hoe kan je een dergelijke schuld terug brengen? Door nog meer te bezuinigen. Welnee dat is onverkoopbaar aan het volk. Door geld te lenen? Precies, er is maar een oplossing en dat is de schulden financieren met nieuwe schulden.

En dat is precies hetgeen wat er nu aan de gang is. Ondanks de bezuinigingen nemen de schulden enorm toe. Bijna alle westerse landen zijn bezig om enorme bedragen van de financiële markten af te halen? Obligaties met een looptijd van gemiddeld 5 jaar tegen rentes van circa 5%. De rekening wordt vooruit geschoven en niet opgelost. De inflatie staat op 1%, de rente voor leningen staat op gemiddeld 5%, de schuldenlast staat bij een aantal landen tegen de 12% aan. Met dit soort cijfers zijn de bezuinigingen een druppel op de gloeide plaat en wordt de balans niet hersteld. Nu niet en in de toekomst niet.

Ik hoor mensen vaak zeggen dat beleggen een investering is voor de toekomst. We kijken dus niet naar de huidige situatie maar naar de toekomstige. Het afgelopen jaar is economische groei geweest en de aandelenmarkten staan historisch laag. Dus wat kan er gebeuren? Die redernatie gaat niet op. De toekomst ziet er somber uit en we mogen verwachten dat de eerste bezuinigingsgolf van overheden hard aan gaat komen. Overheden zijn goed voor het draaien houdende van gemiddeld 1/3^de van de economie. Een tweede bezuinigingsronde wordt waarschijnlijk noodzakelijk wanneer blijkt dat in de huidige cijfers er onvoldoende rekening is gehouden met tegenvallende inkomsten en sterk opgelopen leningen.

De balans kan daardoor zoekraken en de vraag is hoe overheden hier op gaan reageren. De politieke werkelijkheid is dat de eerste golf bezuinigingen ‘relatief’ schade vrij heeft kunnen plaatsvinden. In Frankrijk, Spanje en Griekenland gingen mensen de straat op, maar mensen begrijpen ook dat er door overheden moet worden ingegrepen. We zien overal de pensioenleeftijden omhoog gaan en ambtenarensalarissen worden bevroren.

Het zijn niet de minste landen die met dit soort problemen kampen. De UK, VS en grote delen van Europa zijn begonnen aan de neerwaartse periode van snijden in overheidsuitgave en het repareren van de balans. Tegelijkertijd zijn ze miljarden aan het ophalen uit de financiële markten tegen ongunstige rentes. Daarmee wordt de balans weer even snel verstoort. Dat proces kan nog jaren in beslag nemen. Kijk wat er n Japan de afgelopen 10 jar is gebeurd. De balans van overheden wordt beïnvloed door tal van factoren die moeilijk in de hand zijn te houden. Denk aan deflatie die dreigt in de westerse landen en inflatie in China waardoor de economische balans weer verstoort wordt.