Neo keynesme: 'a new period in world history'

Vervolg...

Deze week komen de 20 meest machtige mensen van deze aardbol bij elkaar om over de economie te spreken. Het belangrijkste onderwerp is het economisch herstel en hoe om te gaan met de overheidstekorten. Iedereen is het er overeens dat het fragiele economische herstel niet mag worden aangetast. De G20 gaat dus over de manier waarop verder economisch herstel kan gaan plaatsvinden. Er zijn een aantal belangrijke onderwerpen waarin wereldleiders recht tegenover elkaar staan als het gaat om de oplossingen. Deze week pakken we twee van de belangrijkste issues op die van belangrijk zijn voor de economische stabiliteit op deze aardbol.

Laten we beginnen met Barack Obama. Obama is op verschillende fronten aan het strijden. Een van de strijdvelden is de geleide koppeling van de Chinese Yuan aan de dollar en een ander strijdveld is de aanval van de VS op Europa als het gaat om de bezuinigingen die het economisch herstel kunnen schade. Laten we starten met het eerste onderwerp.

Obama valt de Chinese overheid aan op het stelselmatig manipuleren van de Chinese Yuan. Deze week kwam de Chinese overheid met het verlossende woord. Het beleid van de Yuan wordt geflexibiliseerd. Wat betekent dat nu weer? De Chinese hebben de Yuan gekoppeld aan de U.S. dollar zodat de productie goedkoop kan blijven. Het idee stampt nog uit de tijd dat Bush het voor het zeggen had in het Witte huis waarbij China als de achtertuin van de VS werd gezien. Lage productiekosten zorgen er voor dat de inflatie niet kan oplopen en de bestedingen kunnen doorstijgen. De economische cyclus heeft daardoor goede tijden gekend. Een prachtig systeem dat nu achterhaalt lijkt door de tijd.

De val van de financiële markten in 2008 en begin 2009 was desastreus voor de VS. Het waren vooral de lage lonen die verdwenen, de industrie dus en wat zagen we? In de periode van herstel waren het de Chinese die sterk wisten te profiteren terwijl de industrie nauwelijks groeide in de VS. Veel mensen met lage lonen werden geconfronteerd met een korte periode van uitkeringsrecht en de straatleven dat steeds dichterbij komt. Een pijnlijk moment voor de VS omdat deze banen voorgoed lijken te zijn verdwenen. Wie kan je dan het best de schuld geven? Natuurlijk de Chinezen!

Wat is beter dan een verre vijand? De Chinese overheid dus. De Amerikanen beschuldigen de Chinese van manipulatie van de Yuan omdat er niet meer met industrie kan worden geconcurreerd. Het antwoord van de Chinese is dat zij het valutabeleid gaan flexibiliseren. Obama heeft dus gewonnen maar de realiteit is echter anders. De lage loonlanden als Brazilie en India staan klaar om de productie over te nemen. Amerika is haar industrie na de crisis voorgoed kwijt. Maar dat blijkt het probleem dus niet te zijn, het is politiek. En in de politiek is de kunst om de werkelijkheid steeds opnieuw te creëren. Elk moment heeft een andere waarheid.

Barack Obama lijkt deze strijd te hebben gewonnen. De Chinese hebben immers aangegeven het valutabeleid te flexibiliseren…. Uiteindelijk! De Chinese zijn meestelijke diplomaten. De timing is wederom fantastisch. Vlak voor de G20 halen zij de angel uit de discussie en verhogen de Yuan met een ½ procentje. De Amerikanen kunnen tevreden zijn. De Chinese hebben blijkbaar ook baat bij een duurdere Yuan. Een goedkope Yuan maakt inflatie wakker in China maar wat de Chinese niet willen is de balans tussen productie en vraag verstoren. Natuurlijk willen ze dat niet! Het half procentje is dus een symbolische actie en de betekenis van een ‘flexibel valutabeleid’ betekent dat de Chinese zich de vrijheid permitteren om de Yuan iets duurder óf goedkoper te maken op het moment dat hun dat het best uitkomen. Van een vrije markt is helemaal geen sprake. Dus wie had deze strijd gewonnen? Ik denk toch de Chinezen!

Dan de schuldencrisis. Ook hier zien we Barack Obama in de strijd verwikkeld maar nu met de Europese grootmachten. Er zijn heel veel strubbelingen maar het grootste probleem is de wijze waarop de Europese landen hun schulden aanpakken. Massaal zijn zij aan het bezuinigen om de balans weer in evenwicht te brengen. Terug naar de 3% BNP. Obama zegt (in navolging ook de Fed) dat de grote bezuinigingen het economisch herstel gaan aantasten en dat ook de VS daar uiteindelijk de gevolgen van gaat ervaren. “Bedankt dus!” Want de VS bezuinigd niet en heeft juist een groot stimuleringspakket. Met andere woorden, Obama verwijd de EU dat de VS de crisis uiteindelijk betaald. En wie zit er straks met onbetaalbare rekeningen opgescheept? Precies, niet de EU maar de VS.

In plaats van investeren is de EU bezig om te reguleren. De VS geloofd dat de wijze waarop de EU dit doet uiteindelijk slecht is voor het economisch herstel. Angela Merkel heeft haar antwoord al gegeven aan Obama ‘we doen het op onze eigen manier’. Een gezonde overheidsbalans is de langere termijn oplossing om uit deze crisis te komen. We zien hier het klassiek debat tussen de aanhangers van Keynes en het neo-Liberale gedachte goed. We zijn terug in de jaren 30 van de vorige eeuw waarin het Keynesme weer in opkomst is met aan het roer Paul Volcker en Barack Obama. Politici moeten een visie hebben op de samenleving want zonder visie is er geen richting.

We zijn dus beland in de klassieke economische tweestrijd tussen zij die vinden dat de overheid moet reguleren en investeren én zij die vinden dat de overheid zich terug moet trekken en het aan de markt moet verlaten. We zien hier de start van een de opkomst van het neo-Keynesme waarin markt geleide regulering en investeringen van belang zijn om een gezond evenwicht te krijgen. Het is pas het begin en de opkomst krijgt langzaam maar zeker een gezicht. De senaat in de VS heeft afgelopen week een wet goed gekeurd waarin de eerste stappen tot regulering van de banken een feit is. In twee jaar tijd moeten de banken er aan gaan wennen dat er meer controle is en minder mag. Dit is een feit in de geschiedenis. Het zijn de eerste stappen van regulering en het is prachtig om te zien hoe de geschiedenis zichzelf herhaald.

Het worden de jaren van regulering. Het is de strijd tussen het neo-liberalisme en de neo-Keynesme. We mogen verwachten dat de Liberale zich niet zondermeer gewonnen gaan geven. De strijd is pas losgebarsten.

Alles hangt af van de wijze waarop toekomstige excessen de geschiedenis gaan bepalen. Elk incident voed de behoefte om oplossingen te zoeken en die oplossingen vinden we in het stellen van regels. Het belangrijkste probleem momenteel is de Griekse crisis. Komende week moeten miljarden hergefinancierd worden in Europa terwijl de rente op Griekse obligaties enorm aan het stijgen is. Ook dit is een markt die gebaseerd is op vertrouwen. U bent gewaarschuwd. Een falende herfinanciering is de dood in de pot. Nee, deze crisis is nog niet voorbij en stabiliteit is nog ver te zoeken maar er is wel iets nieuws en dat is het geluid van het neo-Keynesme dat steeds luider gaat klinken. Dat betekent dat het neo-liberalisme bijna voorbij is. Ik moet er nog even aan wennen, want alles in het leven gaat in periode op en neer. Het is als eb en vloed net zo als in- en uitademen. Het is ‘transition time’. De G20 is een mooi podium voor deze strijd. Wie gaat er dit weekend winnen?