Gestrest? Nee, hypernerveus!

Afgelopen donderdag liet de ECB voorzitter weten de stress testen van de Europese banken met vertrouwen tegemoet te zien. Het doel is vertrouwen wekken in de financiële markten. Hard bewijs en openheid van zaken helpt om de financiële markten te stabiliseren. Dat was dan ook de missie waarmee Trichet op pad ging. De stress testen zullen openbaar zijn maar Trichet liet nu al vast weten dat de financiële markten zich geen zorgen hoefde te maken. Nou ja, een klein beetje dan. Het zou goed zijn als banken hun balans zouden versterken om tegenvallers op te vangen. Hoe zo, het ging toch goed? Is e dan toch iets om je zorgen over te maken? De Europese banken waren toch gezond?

Hoe kan het dan dat de rentes van staatobligaties oplopen? De Griekse en Spaanse rentes zijn weer even hoog als een paar maanden geleden. Volgens de bankvoorzitter is dit een gevolg van de eigen keuze van banken om geld op in reserves te houden en een gezonde balans te hebben. Ja, dat is een slimme tactiek. We brengen iets negatief op een positieve manier. Dat noemen we heretikettering van de werkelijkheid. De rentestijgingen zijn een gevolg van risicomanagement en niet van falend vertrouwen in overheden. De banken zijn echter niets anders aan het doen dan de hele dag door overheidsfinanciën te herfinancieren, het is hun core business geworden. Doen ze dan niet aan risicomanagement? Ze maken er een potje van die overheden. Afgelopen week is alleen al de 12 maandentermijn van 244 miljard geherfinancierd In Europa.

Een minder politiek beladen signaal kwam van het IMF. Het Internationaal Monetaire Fonds geeft een veel reëler beeld van de werkelijkheid. Zij stelt in het Globel Financial Stability Report deze week dat de crisis in Europa een grote bedreiging vormt voor het economisch herstel van de wereldeconomie. Oeps, dat is hele andere taal!

Het IMF vreest dat de negatieve spiraal tussen de financiële sector en de economie door de schulden in de Eurolanden weer op gang komt als de Eurolanden hun schulden niet voldoende aanpakken. ‘De risico’s rond de staatschuld van sommige landen hebben zich gemanifesteerd en zijn vervolgens overgeslagen naar de financiële sector. Vanwege de hechte relatie van het netwerk van financiële instellingen, is het onvermijdelijk dat ook financiële instellingen buiten Europa besmet kunnen worden, aldus het IMF’.

Het IMF suggereert dat de rente bij sommige Europese landen oploopt omdat er relatief veel schulden moeten worden doorgerond. In de eerste helft van 2010 is de herfinanciring sterk opgelopen maar het probleem is dat ook de VS en Japan een groter beroep doen op de kapitaalmarkten. Japan en de VS moeten dit jaar in totaal 4.000 miljard zien te herfinancieren. Japanse en Amerikaanse obligaties worden als zekerder beschouwd dan de obligaties van een aantal Europese landen. En ja, banken worden getest op hun stress vermogen en worden gedwongen meer kapitaal achter de hand te houden. Kijk dat is het echte verhaal achter de stijgende rentes. Er is een schaarste aan het ontstaan in geld ondanks het noodfond, ondanks de lage rente en ondanks de zogenaamde veilige investeringen. Daar bovenop is het vertrouwen aan het dalen. Schaarste van middelen en dalend vertrouwen doen rentes stijgen en niets anders. Trichet kan het mooi brengen.

Het IMF heeft de vinger op de gevoelige plek gelegd. Het is dun ijs waarop de banken bezig zijn met enorme kapitaal financieringen van overheden en de spiraal loopt in hard tempo op. Het wend wel, maar dat maakt het niet minder gevaarlijk. Het systeem is namelijk niet waterdicht en waar de stress testen geen rekening mee houden is het risicomanagement van banken in herfinanciering van overheden. Wat gebeurd er als één land op een gegeven ogenblik onvoldoende kapitaal weet op te halen? Hoe reageert het menselijk handelen op een gebrek aan vertrouwen? Door het eigen vermogen veilig te stellen. Herfinanciering is het thema van 2010 en als we zo doorgaan is deze spiraal van herfinanciering het stadium bereikt van idiotie. Moeten overheden niet eens een stress test gaan doen?